PERSDOSSIER: MUSEUM PLANTIN-MORETUS VIERT 150 JAAR MUSEUM EN 450 JAAR DRUKKERIJ
Het allereerste museum op de Werelderfgoedlijst van UNESCO wordt 150 jaar. Al is het meer dan een museum. Het is een imposant huis waar negen generaties van dezelfde drukkersfamilie leefden en werkten: de Plantin-Moretussen. Pioniers in de boekdrukkunst. Hun woonst en de 450 jaar oude drukkerij lokken jaarlijks meer dan honderdduizend bezoekers. Vanaf december 2026 herbeleef je er de geschiedenis levensechter dan ooit, dankzij een vernieuwd museumparcours en een fonkelnieuwe interactieve bezoekersapp waarbij het bezoek aan het huis meer op de voorgrond komt. Het Museum Plantin-Moretus viert dit nieuwe hoofdstuk én de dubbele verjaardag met een housewarming party voor het grote publiek.
Museum Plantin-Moretus
Vandaag een museum, maar in 1576 het huis aan de Vrijdagmarkt waarin Christoffel Plantijn en Jeanne Rivière hun gezinswoning en drukkerij de Officina Plantiniana onderbrachten. Na hen volgden nog acht generaties mannen en vrouwen wiens boekenbusiness hen wereldwijde bekendheid opleverde. Met dank aan hun innovatieve ideeën zoals het gebruik van hoogwaardige lettertypes (bv. Garamond), doordachte vormgeving, rijke illustraties en een gedifferentieerd uitgeversfonds. In 1876, negen generaties en driehonderd jaar later, verkoopt Edouard Moretus de Officina aan stad Antwerpen en wordt de roemrijke drukkerij een museum.
© beelden: Lucid
Vernieuwde scenografie
In 2026 bestaat dat museum dus 150 jaar. Tijd voor een nieuw hoofdstuk. Een aangepaste scenografie van architect Koen Bovée en dramaturg Gerry De Mol heet je welkom in het huis en de drukkerij van de familie Plantin-Moretus. Met een combinatie van een bezoekersapp en zorgvuldig gekozen projecties en schermen gidsen de voormalige bewoners je rond. Ze vertellen je de verhalen van hun familie, het bedrijf en de boeken. Objecten en persoonlijke verhalen creëren een extra huiselijk gevoel en in verschillende zones steek je zelf de handen uit de mouwen.
Wat je wanneer doet? Dat kies je helemaal zelf. Met de op maat gemaakte app bepaal je nog meer je eigen route door het museum. Liever een klassiek bezoek? Dan zijn er nog altijd het gidsboekje en een opgefrist aanbod aan gegidste rondleidingen. Op het gelijkvloers nemen Plantijns dochter Martina en kleinzoon Balthasar je mee door de elegante privévertrekken en de gonzende werkruimtes van het familiebedrijf: van de drukkerij tot de proefleeskamer, en van de letterkamer tot de boekenwinkel. Het resultaat van al die noeste arbeid bewonder je op de eerste verdieping: de gigantische collectie boeken die de drukkerij ooit produceerde doet duizelen.
Je krijgt er ook meer inzicht in de maatschappelijke, politieke en culturele leefwereld van toen. De grote én de kleine verhalen, en hoe die vandaag nog steeds herkenbaar zijn. Hoe werkte een vroegmodern familiebedrijf? Hoe werd Antwerpen een internationaal drukkerscentrum? Hoe speelde de Officina Plantiniana in op de diepmenselijke zoektocht naar betekenis? Welke rol speelde Plantijns drukwerk in de manier waarop we vandaag met elkaar communiceren, over taal- en culturele grenzen heen? Wat verkocht Plantijn onder de toonbank dat het daglicht niet mocht zien? En wat was het aandeel van de Plantin-Moretussen in de verspreiding van kennis over de hele wereld?
© alle beelden: Lucid
Een van de grootste drukkers van zijn tijd
Labore et Constantia – arbeid en standvastigheid - was het devies van Plantijn. Dankzij dat harde werk - en een scherp zakelijk inzicht - werd Plantijn een van de de grootste drukkers van zijn tijd. Zijn Officina Plantiniana werd op korte tijd het favoriete adres van wetenschappers, humanisten en vorsten. Rubens was een jeugdvriend van Plantijns kleinzoon Balthasar I Moretus en schilderde de familieportretten. Lobelius, Dodoens en Clusius lieten hier hun invloedrijke botanische werken uitgeven. De ontwikkeling van de geneeskunde kreeg een boost dankzij Plantijns Nederlandse uitgave van het anatomieboek van de Spaanse arts Juan Valverde de Amusco. De eerste moderne wereldatlas van Ortelius, de achtdelige Biblia Regia in vijf talen voor koning Filips II van Spanje ... de meest invloedrijke en historische werken verlieten hier de persen.
Zeker het verhaal van de eerste drie generaties spreekt tot de verbeelding. De Plantijns, hun kinderen en kleinkinderen haalden alles uit de kast om hun bedrijf naar de top te leiden. En dat lukte ook, met gedurfd ondernemen, slimme beslissingen, politieke handigheidjes en een uitgekiende huwelijkspolitiek.
Vanaf de 19de eeuw werd het moeilijker om het familiebedrijf boven water te houden. Precies 300 jaar na de aankoop trok laatste telg Edouard Moretus de drukkerijdeur achter zich dicht. In 1876 verkocht hij de site en de volledige inboedel aan stad Antwerpen. Die stelde het huis en de collectie open voor iedereen: het Museum Plantin-Moretus was geboren.
Decennialang trok het bezoekers aan uit alle windstreken, om zich te verdiepen in de geschiedenis van de boekdrukkunst en het leven van de beroemde familie. Met de perfect bewaarde woonvertrekken, een bibliotheek met duizenden boeken, de authentieke boekenwinkel en de enige nog ingerichte pre-industriële drukkerij-uitgeverij ter wereld als tastbare getuigen.
Naast het volledige familiearchief prijken meer dan 1.250 belangrijke collectiestukken op de Vlaamse topstukkenlijst. Daaronder zitten werken van Rubens en Jordaens, bijzondere kaarten van Mercator, een 9de-eeuws handschrift van Sedulius en de oudste originele drukpersen ter wereld. De uitzonderlijke erfgoedwaarde van de collecties en de site werd in 2005 bekroond met UNESCO’s erkenning tot Werelderfgoed. Als drager van het blauwe schild geniet het museum zelfs bescherming bij een gewapend conflict. Slechts 29 andere sites wereldwijd hebben die status.
© alle beelden: Lucid
Feestelijke heropening in stijl
Zelfs wie niet van boeken houdt, wacht een onvergetelijke ervaring in het vernieuwde Museum Plantin-Moretus. Op 5 en 6 december opent het museum opnieuw de deuren met een housewarming party in de sfeer van weleer.
Stad Antwerpen | Pers & PR